GENÇ T.C. VE MODERNİTE

Aydınlanma hareketinin ürünü olan “modern” ve ''modernite'', bir düşünme biçiminin adıdır.

Aydınlanmaya kadar olan bilginin, elde edilme yöntemlerini reddederek “eleştirel akla” dayalı bilgi üretimi ve dünyaya bakış biçimi ‘modern’ in ana temasını oluşturur. 

Modernitenin bir uygulaması olarak kurgulanan başkentin dokusunda sosyal yaşamın önemli bir unsuru olan kamusal alanların yaygınlaştırılmasına da büyük önem verilmiş Gazi Mustafa Kemal Atatürk.

Atatürk, kurmakta oldukları rejimin modernitenin bir parçası olması gerektiğini, Osmanlı Devleti’yle hiçbir ortak özellik taşımadığını ve çürümüş geçmişten tam anlamıyla kopması gerektiğini her vesile ile vurgulamıştı.

Başkentin model bir kent olarak yaratılması düşüncesine paralel olarak halkın da modernleşmesi, sosyalleşmesi öngörülmüştü.

Ayrıca toplumsal bir kimlik ve toplumsal bellek üretilmesini sağlamak için; toplumu biraraya getirip, buluşmalarını sağlayacak mekân üretimlerine, yani kamusal alanlara önem verilmişti.

*****

Tarihsel sürece bakıldığında “Antik Yunan’da ilk kamusal alan bir toplanma yeri olan ‘akropol’ dür. Daha sonradan geç Yunan döneminde ‘kamusal alanları oluşturan “agora”lar, kamusal fonksiyonların gerçekleştiği alanlardı.

Açık alanlara yönelik tasarlanan toplanma yerleri, kent parkları, fıskiyeli ve şelaleli havuzlar ve heykeller kente estetik katkı sağlardı.

Bulunduğu mekânda yaşayanları kültürel, sosyal ve psikolojik anlamda etkilemeyi ve değiştirmeyi öncelikli olarak amaçlardı.

Bir meydanın merkezine yerleştirilen bir heykel, insanları çevresine çeker ve sosyalleşmelerini sağlardı.

Heykel ve anıtlar çoğu zaman kentlerin simgeleridir. Kentler bu simgelerle tanınırlar.

Örneğin New York denince “Özgürlük Anıtı”, Londra denince “Trafalgar Anıtı”, Paris denince “Eiffel Kulesi” göz önüne gelmektedir.

*****

Genç Başkentin ilk simgeleri de parklar , Havuzbaşları ve içlerindeki simgesel heykellerdir.

Nitekim, Modern ve örnek başkent Ankara’nın kurgusu kapsamındaki havuzbaşları da, bir dönem varlıklarıyla, çevrelerinde kamusal alan oluşturmuşlar, toplumsal belleğin güçlenmesine katkı sağlamanın yanı sıra Ankaralıların sosyalleşmesine katkı sağlamışlardır.

Kızılay'daki Su Perili Havuz

Erken Cumhuriyet Dönemi’nde, Kızılay Meydanı’nın havuzbaşı olarak anılmasını sağlayan ''Superili Havuz'', dönemin başkent için bir simge olmuştur.

Yenişehir’deki superili havuzun Ankaralılar için buluşma yerinin de ötesinde kenarında konserlerin dinlendiği birer dinlenme ve hatta eğlence mekânı oldukları başka pekçok kaynak ve kişi tarafından da vurgulanmıştır.

Bu superili havuz, dönem insanlarınca o kadar benimsenir ki, havuzun bulunduğu meydan Havuzbaşı olarak anılmaya başlar.

Meclis bahçesindeki Nilüfer Havuzu

1926 yılında tamamlanan İkinci Meclis binasının bahçesi, konserlerde kullanılan sahnesi ile kentin sosyal yaşantısında önemli bir yer almıştır.

Halka açık olan bu bahçe, fıskiyeli havuz ile Barok peyzajına sahiptir.

Bahçe içerisinde bulunan bir diğer havuz ise adını içinde bulunan nilüferlerden alan Nilüfer Havuzu’ dur Bu bahçe konserler için sürekli kullanılmakta ve Ankaralılar için bir çekim merkezi oluşturmaktadır.

Maliye Bakanlığı Havuzları

Ulus-Kızılay ekseninde sözü edilen Meclis Bahçesinden biraz daha geride, Maliye Bakanlığı’nın arka bahçesi, heykelli havuzlarıyla dikkati çeken bir park olarak düzenlenmiştir. Burada iki heykelli havuz konumlandırılmıştı.

Gençlik Parkı Havuzu

Ankaralıların ve herhangi bir biçimde Ankara'ya yolu düşmüş olanların neredeyse tamamının belleklerinde, özellikle Gençlik Parkı’ndaki büyük havuz ile Atatürk Orman Çiftliği’nde bulunan Marmara ve Karadeniz havuzları yer etmiştir.

Ankaralıların büyük beğeniyle ve sıklıkla kenarında buluşulup vakit geçirilen alanlar olarak yer etmiştir.

Güvenpark ve Havuzu

Bir de olağanüstü ilgi gören Güvenpark’ın havuzu vardı. Hem havuzbaşıyla hem de heykeliyle çok güzel bir yerdi. En büyük gezinti yerlerinden biriydi Güven Parkı.

Akşamüstü gezintiye çıkardı insanlar çoluğuyla çocuğuyla. Mermerden oturacak yerleri vardı.

Güven Park’taki havuzbaşı ise, daha çok kent içindeki kısa süreli dinlenmelerde, ara sıra da bir buluşma noktası olarak değerlendirilen bir mekandı…