ANKARA KALESİ

 

Yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte kentte askeri bir garnizon bulunduran Hititler tarafından yapıldığı sanılmaktadır.

Hititlerden bu yana yeri değişmeyen; Romalılar, Bizanslılar ve Selçuklular dönemlerinde birçok kez onarılan Ankara kalesi, tepenin yüksek bölümünü kaplayan iç kale ve çevresini kuşatan dış kaleden oluşur.

Dış kalenin 20′ye yakın kulesi vardır. Dış kale eski Ankara şehrini çevirir. İç kale yaklaşık 43.000 km2′lik bir yer kaplar. 14-16 metre yüksekliğindeki duvarların üstünde çoğu 5 köşeli 42 kule vardır.

Dış surları kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 350 metre, batı-doğu doğrultusunda ise 180 metre boyunca uzanır.

İç Kalenin güney ve batı duvarları bir dik açı oluşturur. Doğu duvarı tepenin girinti çıkıntılarını izler. Kuzey yamaç ise farklı tekniklerle yapılmış duvarlarla korunur.

Koruma düzeninin en ilgi çekici yanı; doğu, batı ve güney duvarları boyunca 15-20 m’de bir yer alan 42 tane beşgen burçtur. Dışkale ile İçkale, doğuda Doğu Kalesi’nde batıda hatip çayına bakan yamaçta birleşir.

İç Kale’nin güneydoğu köşesinde ise kalenin en yüksek yeri olan Akkale yer alır. Dört katlı olan iç kale Ankara taşından ve toplama taşlarla yapılmıştır.

İç kalenin iki büyük kapısı vardır. Biri dış kapı, diğeri ise hisar kapısı adını taşır. Kapı üzerinde bir de İlhanlılara ait kitabe bulunur. Kuzeybatı kısmında Selçukluların yaptırdığını gösteren bir yazı bulunmaktadır.

Duvarların alt bölümü mermer ve bazalttan yapılmıştır, üst kesimlerine doğru bloklar arasında tuğla bölümlerin büyük ölçüde zarar görmesine karşın, iç kale bozulmadan günümüze kadar gelmiştir.

Ankara 8. ve 9. yüzyıllarda istilalara uğrayınca, kaleyi hızla onarmak için yıkıntı halinde olan Roma anıtlarının mermer blokları, sütun başlıkları, suyollarının mermer olukları kullanılmıştır.

Günümüzde, kale içindeki değişik dönemlerden kalmış birçok eski Ankara Evi bulunmaktadır.

Kaleiçi Mahallesi’nde bulunan eski Ankara evleri, sur duvarları ile çevrili dar ve dik bir alanda konumlandıkları için, planları dar alanlardan en çok faydalanmayı gözeterek yapılmış, 2 ya da 3 katlı olarak ahşap, kerpiç ve tuğladan inşa edilmişler.

Arazi yapısının düz olmaması, alt kat planlarının da düzgün olmamasına yol açmıştır.

Üst katlar cumba tipindeki çıkıntılarla düzgün bir plana kavuşturulmuş, alt katlar kışlık olarak, kalın duvarlı ve küçük pencereli, üst katlar ise yazlık olarak ince duvarlı ve havadar yapılmıştır.

Geniş saçaklar ve “Cihannüma” denilen yazlık odalar Ankara evlerinin belirleyici özelliklerinden biri olarak karşımıza çıkar. Ahşap tavan süslemelerinde geometrik kompozisyonlar kullanılmıştır.